TARSİM poliçesi yaptırırken en sık yapılan hata şu: “Ne varsa hepsini ekleyelim” ya da tam tersi “En ucuz paket olsun”. Oysa tarım sigortası (TARSİM) teminatları bir menü gibi değil; sizin bölgenize, ürününüze ve üretim modelinize göre risk haritası gibi seçilmeli. Dolu sizin için yılda 1 kez bile vuruyorsa “olmazsa olmaz” olabilir; ama bazı işletmeler için asıl batıran risk don değil, sel-su baskını ya da serada konstrüksiyon/örtü hasarıdır. Bu rehberde; bitkisel üretimden seraya, hayvancılıktan arıcılığa kadar “gerçekten gerekli” teminatları netleştirip, gereksiz maliyeti de nasıl budayacağınızı adım adım anlatacağım.
TARSİM’i Kısaca Anlayın: Teminat Seçimi Neyi Değiştirir?
TARSİM (Tarım Sigortaları Havuzu), 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamında yürüyen devlet destekli bir sistemdir. (tarsim.gov.tr)
En kritik nokta: Devlet prim desteği vardır ve oranlar branşa/teminata göre değişebilir. 2026 için genel çerçevede prim desteğinin %50 olarak uygulandığına dair resmi duyurular bulunur.Ayrıca bazı ürün/teminatlarda destek oranı daha yüksek olabilir (ör. don teminatı gibi). (Ziraat Bankası)
Teminat seçimi, şu 3 şeyi doğrudan etkiler:
- Ödeyeceğiniz prim (bazen dramatik biçimde)
- Hasarda karşılanacak zarar türü (miktar kaybı mı, verim kaybı mı, yapı/ekipman mı?)
- Muafiyet/müşterek sigorta nedeniyle cebinizden çıkacak kısım
“Gerekli Teminat” Nasıl Belirlenir? 5 Soruluk Risk Haritası
Aşağıdaki 5 soruya dürüst cevap verin; doğru teminatlar kendini gösterir:
- En büyük kaybım nereden gelir? (verim mi, kalite mi, yapı/ekipman mı?)
- Riziko sıklığı ne? (son 5 yılda dolu, sel, fırtına, don kaç kez oldu?)
- Ürün hassasiyeti ne? (çiçek döneminde don hassas meyve mi, kuraklığa açık kuru tarım mı?)
- Finansal tamponum var mı? (1 sezon kaybı kaldırır mıyım?)
- Lokasyon riskim ne? (dere yatağı, taban arazi, rüzgâr koridoru, yüksek rakım?)
Bitkisel Ürünlerde “Çekirdek Teminatlar” (Çoğu Çiftçi İçin)
TARSİM Bitkisel Ürün Sigortası’nda; dolu, fırtına, hortum, yangın, deprem, heyelan, taşıt çarpması, sel ve su baskınının üründe oluşturduğu kayıplar gibi riskler poliçe kapsamında tanımlanır.
Peki pratikte hangileri “gerçekten gerekli”?
Dolu Teminatı: Çoğu Bölgede 1 Numara
“Dolu teminatı gerekli mi?” sorusunun cevabı çoğu meyve/sebze üreticisinde evet. Çünkü dolu hasarı:
- Bir anda gelir (müdahale şansı az)
- Kaliteyi de (pazar değerini) düşürür
- Bazı ürünlerde sezonu bitirebilir
İpucu: Dolu riskiniz yüksekse, sadece dolu değil; dolu ile beraber gelen fırtına/hortum etkisini de düşünün.
Fırtına–Hortum: Açık Alan Sebzede ve Bağda Sinsi Risk
Özellikle telli terbiye sistemleri, sırık domates, bağ ve yüksek taçlı bahçelerde rüzgâr kaynaklı zarar, dolu kadar can yakabilir. Dolu nadir, fırtına sık ise; “dolu ağı” gibi fiziksel önlemlerle birlikte poliçenizi dengelemek mantıklıdır.
Sel ve Su Baskını: Taban Arazide “Görmezden Gelinmez”
Dere yatağına yakınlık, drenaj zayıflığı, taban arazi… Bunlar varsa “bize bir şey olmaz” demek pahalıya patlar. Sel-su baskını teminatı, bazı işletmelerde don teminatından bile daha kritik hale gelir.
Yangın: Özellikle Hasat Yakınında ve Anız/Orman Yakınında
Yangın riski; iklim, çevre, anız uygulamaları ve elektrik hatlarıyla ilişkilidir. Hasada yakın dönemde bir yangın, tüm emeği sıfırlayabilir.
Don Teminatı: Herkes İçin Değil, Bazıları İçin “Olmazsa Olmaz”
Don teminatı en çok meyvecilikte (çiçeklenme dönemi) kritikleşir. 2026 kapsam duyurularında açık alanda yetiştirilen meyveler için don riskinin teminat altında olduğu belirtilir.
Ama her işletme için “mutlak şart” değildir:
- Erken çiçeklenen tür/çeşitte ve yüksek rakımda: Genellikle çok kritik
- Geç çiçeklenen ya da mikrokliması güçlü alanda: Göreceli olarak daha düşük öncelik
Maliyet ipucu: Don teminatında devlet desteği bazı kaynaklarda daha yüksek oranla ifade edilir (ör. %66). (Ziraat Bankası) Yine de kesin oranlar yıllık kararlara göre değişebileceğinden poliçe düzenlerken güncel oranı acentenizden teyit edin.
Kuraklık Verim Sigortası: Kuru Tarımda “Oyunu Değiştirir”
Kuru tarım yapan üreticiler için “dolu paketi” kadar önemli bir diğer çözüm Köy Bazlı Verim Sigortası (kuraklık–verim) türüdür. TARSİM bu sigortayı “Köy Bazlı Verim Sigortası” olarak tanımlar. (tarsim.gov.tr)
Banka bilgilendirmelerinde; bu sigortada kuraklık, don, sıcak rüzgâr/sıcak hava dalgası, aşırı nem ve aşırı yağış gibi risklerin verim kaybına etkisinin teminat altında olduğu ve üretici priminde %60 devlet desteği bulunduğu belirtilir. (Ziraat Bankası)
Ne zaman “gerçekten gerekli”?
- Kuru tarım alanında buğday/arpada 1 sezon kaybı işletmeyi zorluyorsa
- Bölgenizde son yıllarda yağış rejimi bozulduysa
- Sulama imkânı yoksa veya kısıtlıysa
“Temel Sigorta Paketi” Kimler İçin Mantıklı?
TARSİM’in Temel Sigorta Paketi; belirli meyvelerde, her türlü doğal afet sonrası meydana gelen verim kayıplarını poliçede belirtilen garanti verime kadar güvence altına almayı amaçlayan bir ürün olarak tanımlanır.
Bu tür ürünler, özellikle “tek tek risk saymak yerine verimi korumak” isteyen üreticilerin ilgisini çekebilir. Ancak kapsam/dışlamalar ve garanti verim mantığı iyi anlaşılmalıdır.
Sera Üretiminde Gerekli Teminatlar: “Ürün + Yapı + Donanım” Üçlüsü
Sera sigortası, açık alan üretiminden farklı düşünülmeli. Çünkü zarar sadece üründe değil; örtü, konstrüksiyon ve teknik donanımda da oluşur. TARSİM sera sigortası sayfasında; serada yetiştirilen ürünlerin ve (sera tipine göre) ilgili unsurların dolu, fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, taşıt çarpması, sel-su baskını gibi risklerle teminat altına alınabildiği yer alır.
Serada çoğu işletme için “çekirdek teminatlar”:
- Fırtına–hortum (örtü/konstrüksiyon için kritik)
- Dolu (örtü ve ürün için)
- Sel-su baskını (özellikle taban seralarda)
- Yangın (ısıtma/elektrik altyapısı olan tesislerde)
Not: Alçak tünel gibi yapılarda kapsam farklılaşabilir (bazı ürünlerde donun yeniden ekim-dikime sebep olması gibi seçenekler).
Hayvan Hayat Sigortasında “Gerekli Teminat” Mantığı
Büyükbaş hayvan hayat sigortasında; yavru atma, kaza, vahşi hayvan saldırısı, zehirlenmeler, doğal afetler, yangın/infilak gibi nedenlerle ölüm ve mecburi kesim kaynaklı maddi zararların karşılandığı; ayrıca hırsızlık gibi teminatların isteğe bağlı olabildiği belirtilir.
Büyükbaşta çoğu işletme için temel yaklaşım
- Kaza + doğal afet + yangın: Geniş risk seti
- Mecburi kesim: Büyük maliyet kalemi
“Hırsızlık teminatı gerekli mi?”
- Açık alanda/gece güvenliği zayıf bölgede: düşünülür
- Kamera/çit/kapalı barınak güçlü ise: maliyet-fayda hesabı yapılır
Arıcılık ve Su Ürünleri: Niş Ama Kritik Branşlar
Arıcılık sigortası sayfasında; fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, taşıt çarpması, sel-su baskını, vahşi hayvan saldırısı ve gezginci arıcılıkta nakliye sırasında oluşan riskler gibi başlıklar yer alır.
Su ürünleri hayat sigortası sayfasında; kayıtlı tesislerde yetiştirilen su ürünleri ile kafes/ağların belirli risklere karşı teminat altına alınabildiği belirtilir.
Bu alanlarda “gerekli teminat”, işletmenin lokasyonuna (açık deniz, iç su, taşkın riski), biyogüvenliğine ve altyapısınagöre değişir.
Muafiyet, Müşterek Sigorta, Sigorta Bedeli: Primi Değil, “Gerçek Koruma”yı Okuyun
Bir poliçe “var” diye tam koruyor sanmayın. Aynı teminat, farklı:
- Muafiyet (hasarın bir kısmı sizde)
- Müşterek sigorta (hasarın belirli yüzdesi sizde)
- Eksik sigorta (bedeli düşük beyan → ödeme düşer)
…ile bambaşka sonuca gider.
Mini kural: “Prim ucuzladı” diye sevinmeden önce muafiyet ve sigorta bedeli beyanınızı kontrol edin.
7 Adımda Teminat Seçim Kontrol Listesi (Kopyala–Uygula)
- Son 5 yılda en büyük 2 kaybı yaz (dolu mu, don mu, sel mi?)
- Ürün hassas dönemlerini takvime dök (çiçek, meyve tutumu, hasat)
- Arazinin riskini işaretle (taban, dere, rüzgâr koridoru, yüksek rakım)
- İşletmenin “batış eşiğini” belirle (1 sezon kayıp kaldırır mı?)
- Bitkisel mi, sera mı, hayvan mı? Branşa göre çekirdek teminatı seç
- Muafiyet/müşterek sigortayı “kabul edilebilir zarar”a göre ayarla
- Poliçe özel şartlarını ve teminat dışı halleri mutlaka oku (sürprizleri engeller)
Hasar Anında Ne Yapılır? (En Çok Atlanan Kısım)
Hasar tespitinin TARSİM eksperleriyle yürütüldüğü ve hasar dosyası tamamlandıktan sonra kesinleşen tazminatların belirli süre içinde ödendiği bilgisi TARSİM’in bitkisel ürün sigortası sayfasında yer alır.
Hasar ihbarı için TARSİM; ALO TARSİM 172, mobil uygulama, üretici portalı ve web kanallarını duyurur.
Pratik öneri: Hasarı foto/video ile kayıt altına alın, mümkünse aynı gün acentenizle ve TARSİM kanallarıyla ihbar başlatın; süreler poliçe genel şartlarında branşa göre değişebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
1) TARSİM’de “en gerekli” teminat hangisi?
Tek bir cevap yok. Meyvecilikte dolu ve don; taban arazide sel-su baskını; kuru tarımda kuraklık-verim teminatı öne çıkar.
2) TARSİM dolu teminatı hangi ürünlerde daha kritik?
Meyve, bağ ve açık alan sebzede; özellikle hasada yakın dönemde kalite ve miktar kaybı riski yüksektir.
3) Don teminatı her bahçe için şart mı?
Hayır. Rakım, mikroklima ve çeşide göre değişir. Erken çiçeklenen meyvelerde genellikle daha kritiktir.
4) Sel ve su baskını teminatını kimler mutlaka düşünmeli?
Dere yatağına yakın, drenajı zayıf, taban arazide üretim yapanlar için çoğu zaman “çekirdek teminat” sayılır.
5) Kuraklık-verim sigortası (köy/ilçe bazlı) ne işe yarar?
Kuru tarım alanlarında kuraklık ve benzeri iklim risklerinin verimde oluşturduğu kaybı güvenceye almayı hedefler.
6) Sera sigortasında sadece ürünü sigortalamak yeterli mi?
Çoğu işletmede hayır. Örtü, konstrüksiyon ve teknik donanım hasarı, ürün kaybı kadar maliyetli olabilir.
7) Büyükbaş hayvan hayat sigortasında hangi teminatlar öne çıkar?
Kaza, doğal afet, yangın/infilak ve mecburi kesim; işletmenin sermayesini koruyan temel başlıklardır. Hırsızlık opsiyonel değerlendirilebilir.
8) Muafiyet ve müşterek sigorta ne demek?
Hasarın belirli kısmının sigortalı tarafından karşılanmasıdır. Prim düşebilir ama hasarda cebinizden çıkacak tutar artabilir.
9) Hasar ihbarını nasıl yapabilirim?
ALO TARSİM 172, mobil uygulama, üretici portalı ve web üzerinden ihbar kanalları bulunur.
10) “Eksik sigorta” neden tehlikeli?
Sigorta bedelini düşük beyan ederseniz, hasarda ödeme de düşebilir. Prim avantajı kısa vadeli, kayıp uzun vadeli olur.
Kaynaklar
- TARSİM – Bitkisel Ürün Sigortası (kapsam ve riskler) (tarsim.gov.tr)
- TARSİM – Köy Bazlı Verim Sigortası (kuraklık-verim) (tarsim.gov.tr)
- Ziraat Bankası – İlçe Bazlı Kuraklık Verim Sigortası (kapsam + %60 prim desteği bilgisi) (Ziraat Bankası)
- TARSİM – Sera Sigortası (kapsam) (tarsim.gov.tr)
- TARSİM – Büyükbaş Hayvan Hayat Sigortası (kapsam + opsiyonel teminat örneği) (tarsim.gov.tr)
- TARSİM – Arıcılık Sigortası (kapsam) (tarsim.gov.tr)
- TARSİM – Su Ürünleri Hayat Sigortası (kapsam) (tarsim.gov.tr)
- Tarım ve Orman Bakanlığı – 2026 kapsam/prim desteği duyurusu (Tarım ve Orman Bakanlığı)
- TARSİM – Hasar ihbar kanalları (ALO 172, mobil, portal) (tarsim.gov.tr)
- 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu (PDF) (tarsim.gov.tr)
Küçük değişiklikler, büyük verim artışı sağlar.Bu içerik size faydalı olduysa paylaşarak daha fazla kişiye ulaşmasına destek olun.
