Buğday dünyanın heryerinde temel besin kaynağı olarak tüketilen maddedir. Bu yazıda bilgi vereceğimiz buğday modern buğdayın atası olarak bilinen siyez buğdayı hakkında olacaktır.
Bazı kaynaklara göre 12 bin yıl önce kültüre alındığı bilinen siyez buğdayı Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan Karacadağ’da kültüre alınmış. Şuan ekimi en fazla Kastamonu bölgesinde yapıldığından Kastamonu Siyezi olarak da anılan siyez buğdayı latincede Triticum Monococcum olarak isimlendirilmiştir. Bugün Türkiye’de Tekirdağ, Edirne, Erzincan, Kocaeli, Kars ve Mardin ovasında yetiştirilmektedir.
Siyez Buğdayının Diğerlerinden Farkı
Siyez buğdayını diğer buğday çeşitlerinden ayıran ve tarla içerisinde kendisini belli eden özelliği ise tek başakçıklı ve sık kavuz yapısında olmasıdır. Sık kavuz yapısında olması işlenme aşamasında zorluk çıkarsa da buğdayın hastalık ve zararlılara karşı daha dayanıklı olmasını sağlar. O kadar dayanıklı ki Kastamonu bölgesinde siyez buğdayı için “Bu siyezi taşa atsanız çıkar.” denilmekte.
Siyez buğdayının diğer buğday çeşitlerine bakılarak üretimde daha az yer alması, işlenme aşamasında karşılaşılan zorluktan kaynaklıdır. Buğdaydaki sık kavuz un yapımında işlenme aşamısı sırasında %30 fireye neden olmaktadır. Yine bulgur yapımında%50-60 arasında fire verilmesine neden oluyor.
Genellikle gluten içeriği sıfır olarak bilinse de düşük miktarda gluten içermektedir.
Siyez Buğdayı Faydaları
Sağlık açısından bakıldığında diğer buğdaylardan ne gibi farklılıkları ve faydaları var şimdi ondan bahsedelim.
- Özellikle genetik yapısında değişiklik olmadığından GDO içermez.
- Diğer buğday çeşitlerinden farklı olarak yapısında daha yüksek protein ve fosfor bulundurur. Karbonhidrat miktarı daha düşük olduğu gibi protein açısından zengin ve çinko oranı da yüksektir.
- Kolestrol içermez.
- A vitamini ve demir açısından zengindir.
- Lif kaynağı açısıdan zengindir.
- Yapısıda yüksek miktarda minerl ve selüloz bulundurduğundan besin emilimini hızlandırarak kabızlık problemini önlediği gibi bağırsak kanserine karşı da koruyucudur.
- Dayanıklı olduğunda uzun süre küflenmeden saklanabilir.
- Doymamış yağ içerdiğinden ve toplam yağ miktarı düşük olduğundan kalp ve damar hastalıklarını önleyici özellliktedir.
- Posa/lif bakımından oldukça zengin bir besin kaynağıdır.
- Özellikle hububat ürünlerinde en büyük dezavantaj olarak bilinen fitik asit siyez bğdayından yapılmış bulgur içerisinde bulunmaz. Yine bulgurda bulunan B1 vitaminlerinin vücutta sinir ve sindirim sitemindeki rolü büyüktür.
- Tüketildiğinde şişkinliğe neden olmaz.
- Deri hastalıklarını önleyici özelliği bulunur.
- Adeta antioksidan kaynağıdır. Yapsındaki yüksek miktarda antioksidan sayesinde hücre yapısının korunmasını sağlayarak yaşlanmayı geciktirir.
- Oluşabilecek birçok kanser çeşitine karşı faydalıdır.
- Folik asit bakımıdan zengin olması bakımından özellikle çocuklar ve hamilelerin tüketmesi tavsiye edilmektedir. Anne sütünü arttıcı özelikte olması ve bebeğin gelişimini de önemli yönde etkilediği de bilinmektedir.
