Kısa otlar ve çalılıklar arasında sıklıkla bulunan kene, doğrudan ısırabildiği gibi kıyafetlere tutunarak uygun zamanda ısırabilir. Kene ısırması sonrası salgıladığı anestezik salgı sayesinde genellikle hissedilmez.
Kene ısırması sonrası genellikle deride kızarıklık, hassasiyet ve şişlik benzeri belirtiler meydana gelir. Bazı keneler ise vücuda bulaştırdırdıkları mikroorganizmalar ile ciddi sağlık sorunları hatta ölümlere neden olabilmektedir ( kırım kongo kanamalı ateşi, Lyme hastalığı gibi).
Kenenin size hastalığı bulaştırması için yapıştığı bölgede en az 24 saat kalması gerekir. Vücudunuzda kene gördü iseniz yavaş bir şekilde yapıştığı bölgeden çıkarılmalıdır.
1. Kırım kongo kanamalı ateşi nedir?
Kenelerin ısırması sonrası bulaşan, devamında ateş ve kanamanın görüldüğü ölümcül enfeksiyon hastalığıdır. Tüm dünyada kırım kongo virüsü olarak bilinen hastalık kene ile bulaşmakla birlikte ikincil vakalar genellikle virüsün var olduğu kan ve vücut sıvılarına deri ve mukozal maruziyet sonrası insandan insana bulaşması ile devam eder.
Hastalık ilerleyen safhalarda spesifik olmayan ateş ile başlamakla birlikte enfeksiyonun yayılmasını sınırlandırmak için bir takım önlemler alınmalıdır. Bu önlemlerin bazılarını şu şekilde sıralayabiliriz;
Bakım sırasında evrensel hijyen kurallarına uymak
Hastalığa karşı enfeksiyonun kontrolü için gerekli önlemleri almak
Sağlık çalışanlarına gerekli destek tedavisinin uygulanması
Topluluk temelli pestisit kullanımı hastlığın yayılmasını azaltmak için gereklidir.
Kırım kongo kanamalı ateşi hastalığı belirtileri nelerdir?
Kırım kongo kanamalı ateşinin yaygın olarak görülen belirtileri yüzde, gözlerde boğazda kızarıkla birlikte damakta oluşan kırmızı lekelerdir. Bunun yanında başlangıç belirtileri şu şekildedir;
- Baş dönmesi,
- Baş ağısı,
- Bel ağrısı,
- Yüksek ateş,
- Eklem ağrıları,
- Kusma,
- Karın ağrısı.
Bu belirtiler yanında sarılık ve hastalığın seyrinin şiddetli olduğu zaman aralığında bilinç bulanıklığı da görülebilir.
Hastalığın daha da ilerlemesiyle birlikte deride morarma, şiddetli burun kanamaları ve enjeksiyon bölgelerinde kontrolsüz bir şekilde görülen kanamalardır. Kanama iç organlarda da meydana gelebilir.Bu sayılan belirtilerle birlikte hastalık ikinci haftadan itibaren böbrek, karaciğer ve dolaşım bozukluğuna neden olur. Bu durumda hastanın kaybedilmesiyle sonuçlanabilir.
Kırım kongo kanamalı ateş hastalığının tedavisi nasıl uygulanır?
Hastaya oksijen desteği verilmesinin yanında sıvı ve elektrolit bozukluklarının düzeltilmesi büyük önem taşır. Antiviral ilaç olan ribavirin isimli ilaç ile virüs sınırlandırılmaya çalışılır.
2. Sinsi Lyme Hastalığı Nedir?
Kene ısırması sonrası belirtileri gribal enfeksiyon gibi başlayan lyme hastalığı farkedilmediği takdirde ilerleyerek hayati riske neden olabilmektedir. Hastalığın vücutta meydana getirdiği değişiklik kişiden kişiye değişmekle birlite aylar belkide yıllar sonra ortaya çıkabilmektedir.
Lyme hastalığı kene ısırması sonrası Borrelia burgdorferi isimli virüsün bulaşması ile başlar. İlk dönemde tespit edilerek tedavi edilmediği takdirde kronikleşme riski taşımaktadır. Isırık sonrası meydana gelen evreler ve virüsün vücutta meydana getirdiği değişimler şu şekildedir;
Evre 1
Kenenin ısırdığı lan kırmızı renkli yuvarlak kenara doğru yayılan ve “boğa gözü” olarak bilinen döküntü meydana gelir. Antibiyotik tedavisi uygulanmaz ise virüs diğer evreye geçiş yapar.
Evre 2
“Erken yaygın enfeksiyonu ”olarak da bilinen evre 2’ de virüsün neden olduğu etkiler vücudun diğer bölgelerine yayılım göstererek kalp, sinir ve iskelet sistemide bulgulara neden olur. Tespit ve tedavi edilmez isre diğer evreye geçer.
Evre 3
Tespit ve tedavisi yapılmayan insanda “Kronik Lyme Hastalığı” gelişerek, yorgunluk, dengesiz ve anormal yürüyüş,kronik eklem enfeksiyonları, ciltte kronik yaralar,kronik eklem enfeksiyonları, romatizmal hastalıklar ve göz iltihabı gibi bulgular görülmeye başlanılır.
Hastalık tedavi edilmediğinde kap ve sinir sitemini, beyin fonksiyonlarını ve vucutta birçok bölgenin etkilenmesine neden olabilir.
Korunmak İçin Neler Yapılmalıdır?
- Piknik alanlarına gidilecekse açık renkli giysiler tercih edilmelidir.
- Boyun, bacaklar ve kollar zaman zaman kontrol edilmelidir. Bu bölgeleri kapatan elbiselere tercih edilmelidir. Pantalon paçaları çorapların içine sokulmalıdır.
- Hayvan barınaklarına girilecekse kene kovucu sprey kullanılmalıdır.
- Gidilen ortamdan şüphe duyuluyorsa kıyafetlere sıkılan spreyler kullanılabilir. Eve gelindiğinde kıyafetler çıkarılarak kontrol edilmelidir.
Kene ısırdığında neler yapılmalıdır?
Kenenin ısırdığı farkedilince vakit kaybetmeden ve yerinden çıkarmak için oyalanmadan en yakın sağlık kuruluşuna gidillmelidir. Eldiven giyildikten sonra temiz olduğundan emin olunan cımbız veya forseps kullanılır. Deriye yapışan keneyi çıkarmak için deri ve kenenin ağzına en yakın bölgeden tutularak geride kalıntı bırakılmadan çıkarmaya özen gösterilmesi gerekir. Kene tutulduktan sonra yavaşça yukarı yönlü kıvırmadan çıkarılmalıdır. Kesinlikle çıplak elle temasta bulunulmamakla brilikte elle yada cımbızla sıkmadan uygun bir şekilde çıkarılmalıdır. Kene çıkarıldıktan sonra el ve ısırılan alan sıcak su ve sabun ile yıkanmalı ardından alkol ile dezenfekte işlemi uygulanmalıdır.
Çıkarılan kene ihtiyaç duyulması halinde incelenmesi için bir kap içerinde derin dondurucuda saklanılmalıdır.
